Verantwoordelijk Val di Fassa

Val di Fassa staat nu op een tweesprong: doorgaan op de weg van het seizoensgebonden vakantiedorp met ongecontroleerde toeristenstromen, of investeren in een model dat de lokale gemeenschap versterkt en ecologische, economische en culturele duurzaamheid garandeert. De bewoners zijn vastbesloten om te investeren in een toerisme dat zich richt op kwaliteit in plaats van kwantiteit, het verminderen van overbelasting en het creëren van een gebied waar mensen het hele jaar door kunnen wonen en werken.  

Uit lang overleg met de hoteliers en vertegenwoordigers van de gemeenschap kwam een voorstel naar voren om te streven naar een ‘15-45-model’ tegen 2040: 15.000 inwoners bereiken en een plafond van tegelijkertijd 45.000 toeristen, dat wil zeggen een verhouding van één op drie, in plaats van de huidige één op zes. 

Het zijn de burgers zelf die zich zorgen maken over het toenemende aantal jongeren die gedwongen worden hun land te verlaten vanwege de onbetaalbare prijzen van onroerend goed – naast die van basisbehoeften – en coöperaties of verenigingen oprichten om het fenomeen tegen te gaan. Een voorbeeld hiervan is het initiatief ‘Een huis voor wie het gebruikt’, dat in 2024 in Moena werd gelanceerd door een groep bewoners om mensen die in de vallei willen wonen en werken een kans te geven om te blijven, waarbij wordt samengewerkt met vastgoedeigenaren om betaalbare huisvesting te garanderen. Het idee hierachter is een plaats die wordt geconsumeerd te veranderen in een plaats die wordt geleefd, met het besef dat het alleen door het behoud van de identiteit van de vallei en haar bewoners mogelijk is om bezoekers een ontvangst van kwaliteit te bieden.  

Mobiliteit en stromen 

Een ander centraal thema is de mobiliteit: het openbaar vervoersysteem Brt Bus Transit, oftewel een snel, geïntegreerd systeem met bussen op speciale rijbanen, moet worden geïntroduceerd. Zorgvuldig aangelegd zonder vrije grond aan te tasten, biedt het systeem een levensvatbaar alternatief voor de eigen auto, waardoor de stedelijke mobiliteit sterk verbetert en het verkeer, de vervuiling en de reistijd afnemen.  De implementatie van dit nieuwe transportsysteem is gekoppeld aan de Olympische Winterspelen van 2026.

De autoriteiten werken ook samen met het toeristenbureau om de betrouwbaarheid van de skibusdienst te verbeteren en het reizen over de passen duurzamer en efficiënter te maken. Voor de zomer van 2025 is bijvoorbeeld gepland om col Rodella af te sluiten voor auto’s, ten gunste van langzame mobiliteit, fietsen en wandelen. 

Ook wordt er een concrete inspanning geleverd om de stromen minder seizoensgebonden te maken: evenementen en activiteiten vinden vooral plaats in de lente en de herfst, berghutten en hotels blijven open tot oktober of november. In samenwerking met lokale exploitanten en instellingen zet het toeristenbureau van Val di Fassa zich in voor de ontwikkeling van een duurzaam en gediversifieerd toeristisch aanbod dat het hele jaar door bezoekers kan trekken en de druk tijdens piekperioden kan verminderen, voor een betere levenskwaliteit van de bewoners en een betere ervaring voor toeristen. 

Bescherming van het milieu 

Milieubescherming is een prioriteit: aangezien ons leven afhangt van biodiversiteit, is het essentieel om de oprichting en versterking van beschermde gebieden aan te moedigen – bijvoorbeeld binnen het netwerk Rete Natura 2000 – waarbij ecosystemen in valleien en bergen worden beschermd en er tegelijkertijd nieuwe kansen voor geschoolde banen in de milieusector worden gecreëerd.  

Daarnaast zet Val di Fassa zich in voor het bevorderen van een bewust genieten van de bergen, met respect voor de natuur – van bomen tot dieren, van bloemen tot paddenstoelen – maar ook met aandacht voor veiligheid, door middel van communicatiecampagnes, toegankelijke informatie en een capillaire en continue inzet van instanties en touroperators.  

Bergbeklimmen en avontuur blijven deel uitmaken van de diepgewortelde traditie van de vallei, het voorrecht van degenen die van de bergen een passie voor het leven maken en, zich bewust van de risico’s en complexiteit van de toppen, met respect voor de natuur op excursie gaan. De cultuur van het hooggebergte wordt bevorderd en beschermd als een essentieel onderdeel van de identiteit van dit gebied, maar ook als een brug tussen verschillende culturen en tussen de geest van avontuur en de behoefte aan voortdurende reflectie, over jezelf en je relatie met de rots, het ijs, de lucht.  

Er zijn plaatsen die het recht hebben om ontoegankelijk te blijven en hun mysterie te behouden, en andere die wel toegankelijk zijn, dichtbij, te midden van de geur van hooi en de stilte van een alpenmeer, bij aankomst bij een mooie berghut en in de stilte van een pad tussen de dennenbomen. De bergervaring is voor iedereen, maar ieder van ons beleeft haar anders. 

Van volume naar waarde 

De gemeenschap neemt zo dus een grote verantwoordelijkheid op zich en bevestigt opnieuw dat de toekomst van het gebied een individuele en collectieve verantwoordelijkheid is. Iedereen heeft het recht en de plicht om zich de groei en verbetering van zijn of haar land voor te stellen, en de verantwoordelijkheid om deze visie tot werkelijkheid te maken. Want duurzaamheid wordt niet alleen uitgedrukt in technische termen of certificering, maar komt voort uit onderwijs, bewustwording en actief burgerschap.  

Wie je bent, je identiteit, is de basis van waaruit je jezelf opnieuw kunt uitvinden en kunt beslissen wie je wilt worden. Het concept ‘van volume naar waarde' is de sleutel: de Ladinische cultuur en tradities, het groen van de bossen, het wit van de sneeuw en het blauw van de lucht, de liefde voor een leven voor wie ze in hart en ziel heeft, kunnen en moeten ook de trots van de toekomst zijn.  

Wat zijn de beste manieren om van Val di Fassa een voorbeeld van sociale en milieuverantwoordelijkheid te maken en tegelijkertijd een gastvrije toeristische bestemming die openstaat voor de wereld?  De behoefte van burgers om een rol te spelen in de keuzes die valleien, steden en bergen beïnvloeden, groeit met de dag en de hele gemeenschap vraagt om erkenning op lokaal, regionaal en nationaal niveau bij het vaststellen van doelstellingen en operationele lijnen voor een nieuw model voor toerisme en landbeheer. 

Val di Fassa is zeker niet de enige die met deze uitdagingen wordt geconfronteerd: Nicolò Weiss, directeur van het toeristenbureau Val di Fassa, wijst erop dat in het Alpengebied, ten overstaan van 14 miljoen inwoners, jaarlijks 120 miljoen toeristen worden geteld, waar naar schatting nog eens 100 miljoen wandelaars bijkomen. De Alpen zijn nu goed voor 43% van het wintertoerisme in de bergen wereldwijd.  

Toch is Val di Fassa een van de plaatsen die specifiek in de gaten worden gehouden, juist vanwege haar bekendheid – en de daaruit voortvloeiende stijgende bezoekersaantallen. Velen kijken naar het voorbeeld van de vallei: de verantwoordelijkheid van een werkelijk duurzaam toeristisch traject is daarom ten aanzien van de burgers en het natuurlijk evenwicht van het gebied, maar ook ten aanzien van iedereen die in Val di Fassa een succesvol model kan vinden om te over te nemen en in te voeren.  

Een traject dat niet gemakkelijk maar wel mogelijk is, dat tot stand komt door de vastberadenheid van organisaties en gemeenschappen, sterk wordt door de actieve deelname van de bezoekers die, naast een stukje van hun hart, ook ideeën, respect en verantwoordelijkheid in deze bergen kunnen brengen.